Güneş Enerjisi Teşvikleri

02 Ekim 2009

Güneş enerjisi solar PV teşvikleri elektrik enerjisi tüketicilerine solar elektrik üretim sistemleri kurması ve işletmesi için devlet ve/veya elektrik dağıtım kuruluşları tarafından verilen desteklerdir. Solar PV sistemlerin ilk kurulum maliyetleri yüksektir. Dolayısıyla fotovoltaik sistemler tarafından üretilen elektriğin birim fiyatı da diğer kaynaklar tarafından üretilen elektrik birim fiyatının üzerindedir. Bu yüzden devletler PV endüstrisinin kalkınmasını ve ölçek ekonomisi sayesinde fiyatların gerilemesini sağlamak için finansal teşvikleri harekete geçirmektedirler. Bu tip politikaların amaçları ya da sağladığı faydalar:

• Ulusal ve/veya bölgesel enerji bağımsızlığının sağlanması, ,
• Teknoloji yoğun iş imkanlarının yaratılması,
• Küresel ısınmaya yol açan karbon dioksit salınımlarının azaltılması şeklinde özetlenebilir.

Bir ülkede veya bölgede güneş elektriğinin birim KWH fiyatı, devamlı olarak yükselen şebeke elektriğinin birim KWH fiyatını yakalarsa, yani “şebeke paritesi” (grid parity) yakalanırsa, prensip olarak teşviklere gerek kalmaz. Bazı bölgelerde uygulanan elektrik tarifelerinde gün içinde farklı zaman dilimlerinde elektriğin fiyatı farklılık gösterir (talep değişimlerine göre). Yüksek talebin (ve yüksek elektrik fiyatlarının) yüksek güneş ışınımıyla kesiştiği (soğutma ihtiyacının yüksek olduğu sıcak yerler) bölgelerde şebeke paritesinin beklenenden daha erken yakalanması muhtemeldir.

Mekanizmalar

Güneş enerjisi solar PV sistemlerinin mali olarak desteklenmesinde kullanılan 4 önemli teşvik mekanizması vardır ve bunlar bir ülke ve ya bölgede genellikle birbirini tamamlayacak şekilde beraber kullanılırlar.

• Yatırım Teşvikleri: Otoriteler kurulan sistemin maliyetlerinin bir kısmını direkt olarak karşılar.

• Şebekeyi besleme (Feed – in) ve net ölçme (net metering) tarifeleri: Elektrik dağıtım firmaları birkaç yıllık sözleşmeler üzerinden garanti edilen bir fiyat tarifesine göre solar PV sistemler tarafından üretilen elektriği satın alır. PV elektriğin fiyatı, elektrik dağıtım firmasının birim KWH fiyatının çok üzerindedir.

• Yenilenebilir Enerji Sertifikaları (Renewable Energy Certificates – REC)

Yatırım teşviklerinden kaynaklanan mali yük o ülke ya da bölgedeki bütün vergi mükelleflerinin sırtındadır. Şebekeyi besleme ve net ölçümleme tarifelerinde ise ortaya çıkan fazladan maliyet o bölgenin elektrik dağıtım şebekesi müşterilerinin üzerindedir. Yani elektrik dağıtım şebekesi güneş elektriğine ödediği parayı abonelerine yansıtır. Yatırım teşviklerini uygulamak diğer mekanizmalara göre daha kolay olsa da, şebekeyi besleme tarifesinin avantajı kalitenin teşvik edilmesidir. Yatırım teşvikleri, kurulan sistemin nominal kapasitesine yani nominal çıkış gücüne göre verilir. O sistemin zaman içinde ürettiği elektrik enerjisi miktarı teşvik kapsamında değildir. Bu yüzden sistemlerin gereğinden büyük kurulması dolaylı yoldan ödüllendirilir, zayıf işletme yöntemleri ve bakımdan kaçınma tolare edilir.

Şebekeyi besleme teşvik mekanizmalarında ise güneş enerjisi fotovoltaik sisteminin ilk yatırım maliyetinin tamamını kullanıcı karşılar. Şebekeyi besleme tarifesinde solar PV sistem tarafından üretilen KWH elektrik enerjisi miktarı uzun yıllar boyunca şebeke operatörü tarafında yüksek bir fiyatla satın alınır. Net ölçümleme metodunda dağıtım şebekesi tarafından satın alınan elektriğin tarifesi kullanıcının satın aldığı tarifeye eşittir. Şebekeyi besleme şeklinde uygunlanan devlet teşvik mekanizmasıyla kurulan solar PV sistemlerde iki adet sayaç bulunur. Sayaçlardan birisi abonenin şebekeye sattığı elektrik miktarını ölçerken, diğer sayaç da şebekeden alınan elektrik miktarını ölçer. Net ölçüm metodunda ise bir adet sayaç bulunur. Şebekeye elektrik enerjisi verildiğinde sayaç normalin tersi yönde döner. Tüketici güneş enerjisi solar PV sisteminin ürettiği elektriğin fazlasını (binada kullanılan miktardan arda kalan kısım) şebekeye aldığı fiyattan satar.

Yenilenebilir Enerji Sertifikası – REC mekanizmasında ise dağıtım şebekesi sınırları dahilinde bir yenilebilir enerji üretim ve tüketim hedefi belirlenir, tüketici ya da üretici bulduğu en uygun fiyattan yenilenebilir enerji satın almak zorundadır. Üreticiye bir Yenilebilir Enerji Sertifikası üzerinden ödemede bulunulur. Prensip olarak bu sistemde yenilenebilir enerji en uygun fiyattan satılır, çünkü en düşük fiyatı veren satış yapabilecektir.

Akıllı sayaçlar sayesinde elektrik enerjisinin birim KWH fiyatı gün içinde farklı saat dilimleri arasında farklı oranlarda fiyatlandırılır. Talebin arttığı saatlerde elektrik birim fiyatı da artar, talep azaldığı zaman fiyat da azalır. Gelecekte bu tarife mekanizmasının yaygınlaşması beklenmektedir. Sıcak yaz günlerinde, elektrik enerjisi talebinin tepe yaptığı saatler, klimaların devrede olduğu, soğutma yüklerinin en yüksek olduğu yaptığı öğle saatleridir. Bu saatlerde PV elektrik üretimi de en yüksek seviyeye ulaşır. PV elektrik maliyeti bu anlarda şebeke paritesine yaklaşır.

Japon hükümeti 1994 – 2003 yılları arasında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı aracılığıyla başarılı bir teşvik programı yürütmüştür. 2004 yılının sonunda bu teşvik programı sayesinde kurulumu yapılan PV sistem miktarı 1,1 GW olmuştur.

2004 yılında Alman hükümeti ülkede fotovoltaik sistem patlamasına yol açan ilk büyük ölçekli şebeke besleme teşvik tarifesini meşhur EEG – Yenilenebilir Enerji Kanunu altında uygulamaya sokmuştur. Bu güneş enerjisi teşvik mekanizmasında PV elektriğin şebeke satış oranları, konut tarifesinin 3 katı, ve ya endüstri tarifesinin 8 katı şeklinde belirlenmiştir. Alman sisteminin prensibinde, solar sistemler tarafından üretilen elektriğin 20 yıl boyunca aynı orandan satın alınması vardır. Yeni yapılan sözleşmelerde fiyatlar her sene aşağıya çekilecektir. Bunun amacı solar PV endüstrisini son kullanıcılara daha düşük fiyattan güneş enerjisi modülleri sunmaya teşvik etmektir.

2008 yılının Ekim ayında İspanya, İtalya, Yunanistan ve Fransa yenilenebilir enerjiler şebekeyi besleme tarifelerini yürürlüğe koydular. Bu tarifelerin hiç birinde Alman sisteminde uygulanan ve bu sistemin çekiciliğini diğer ülkelerde uygulanan mekanizmalara göre azaltan tarifelerin her sene azaltılması uygulaması yoktur. Fransa’da uygulanan güneş enerjisi teşvik mekanizmasında binaya entegre sistemlere daha yüksek oranlar verilmektedir.

ABD Kaliforniya’da 2006 yılında uygulamaya giren Kaliforniya Solar İnisiyatifinde küçük ve orta boy güneş enerjisi sistemleri için şebeke besleme tarifeleri ve yatırım teşvikleri, büyük çaplı sistemler için de şebeke besleme tarifelerinde oluşan seçenekler sunulmaktadır. Küçük sistemler için uygulanan şebeke besleme tarifesi 0.39 Dolar/KWH oranındadır (AB ülkelerinden çok daha düşük) ve 5 sene sürmektedir. PPP Şebeke besleme tariflerinde uygulanan fiyat/KWH ya da fiyat/KWp oranları güneş enerjisi solar PV sistem kurulumunu tetikleyen 3 faktörden sadece bir tanesidir. Diğer iki faktör güneş ışınımı (ne kadar çok güneş ışınımı varsa belirli bir enerji üretim rakamı için o kadar az ilk yatırım sermayesine ihtiyaç duyulur), diğeri de idari izinlerin alınması ve sözleşmelerin imzalanması işlemlerinin süresi ve kolaylığıdır (bu işlemler Güney Avrupa ülkelerinde nispi olarak karmaşıktır). Mesela 2008 sonu itibariyle Yunanistan’da 3 GWp başvuru incelenmek üzere beklemektedir ve yeni başvurular durdurulmuştur.